home »       achtergond »       methoden »       nieuws »       agenda »       login »       contact »       links »       disclaimer »


Beschikbare methoden:


Zoek op trefwoord en klik op 'OK':

OF

Kies een methode en klik op 'OK':


Hermeneutiek betekent: de kunst/kunde van het uitleggen van teksten. Als methode richt men zich op het begrip krijgen van het verhaal van de ander: de mens als ‘tekst’ met een eigen taal! Daarbij gaat het om een zeer persoonlijke manier van begrijpen, die verder probeert te gaan dan een verstandelijk snappen van gedrag in termen van oorzaak en gevolg. Gedrag wordt gezien als een vorm van betekenisverlening. Ieder mens geeft op een unieke persoonlijke manier betekenis aan het leven en de wereld om zich heen. Deze betekenisverlening wil ook gedeeld worden en niet in zichzelf gesloten blijven: het levensverhaal wil gekend zijn. Deze benadering heeft van oorsprong theologische en filosofische bronnen, maar is intussen breder toegankelijk gemaakt voor begeleiding en (psycho)therapie. De hermeneutische benadering typeert gedragsproblemen vooral als interactieproblemen tussen de mens en zijn omgeving. Ofwel: er is een communicatie- of begripsprobleem, mensen begrijpen elkaar niet (meer), misverstanden: er is een ‘misverstaan’ van betekenissen. Deze benadering wil geen strikt voorgeprogrammeerde methodiek zijn! Het gaat om het hanteren van een aantal funderende regels om de ander te begrijpen, te kunnen ‘lezen’ en duidelijker te krijgen waarom er dingen mis gaan. Deze regels vormen samen een ‘bril’ van waaruit de ander in beeld komt: 1) Tekst in context: de mens is en heeft een eigen verhaal, maar juist ook in een eigen context – het ene is niet los te krijgen van het andere. Zo is de probleembeleving van de jongere zelf vaak nogal afwijkend van hoe de omgeving deze beleeft. Het begrijpen hiervan zal eerst en vooral vanuit het perspectief van de jongere moeten gebeuren. De jongere heeft een eigen belevingswereld, een eigen taal, situatie en levensgeschiedenis. Hoe geeft zij/hij daar vorm aan? Waar gaat het mis, waar ontstaat de ontwrichting (‘hermeneutische distorsie’)? 2) Archeologie: er zal intensief gespeurd moeten worden naar de scherven die de schaal vormen. D.w.z. op zoek naar de specifieke momenten en gebeurtenissen die bepalend zijn voor de verstoorde betekenisverlening. Deze momenten (‘hermen’, piketpaaltjes) vormen de verwijzers naar wat echt van belang is en biedt kansen om tot een beter begrip van de ander te komen. Hier gaat het om het verband tussen het geheel en de delen van een verhaal. 3) Beeldcommunicatie: we kunnen gebruik maken van de concrete en emotionele expressies, uitingen in alle vormen en kleuren die zichtbaar zijn. Deze dienen als bron van om de eigen taal te gaan zien: wat zien, horen en lezen we eigenlijk? Tekeningen, verhalen, gedrag – ze vormen één geheel aan betekenissen! Deze elementen vormen de kern van de zgn. hermeneutische cirkel van het begrijpen. Dat wil zeggen: een poging om tot wederzijds begrip te komen, een uitwisseling van verhalen, van ervaringen, van beelden en vormen. Dit lukt echter pas wanneer we als deelnemers bereid zijn om in de schoenen van die ander te gaan staan en het perspectief van die ander als uitgangspunt te nemen. Dit verwisselen van ‘bril’ betekent ook het verhelderen van de eigen bril! De eigen vooronderstellingen moeten niet alleen duidelijk en bereflecteerd worden, maar ook even op een zijspoor worden gezet – het is namelijk de ander die het mij mogelijk maakt tot begrip te komen en pas in 2e instantie mijn eigen visie en kleur! In deze 2e instantie spelen dan de theoretische kennis en ervaring over de ontstane problemen een rol in de interpretatie en begeleiding. NB. Een concrete toepassing van de hermeneutische cirkel is bijv. bij het in kaart brengen van de seksualiteitsbeleving van mensen met een verstandelijke beperking (Bosch & Suyckerbuyk).


  • Biesels-Smulders, A., & P. Wagenborg (red.),
    Variaties in een speelveld.Speltherapie met geestelijk gehandicapten, Lisse, 1990.
  • Bosch, E. & E. Suyckerbuyk,
    Seksuele voorlichting aan mensen met een verstandelijke handicap. De kunst van het verstaan. Soest, 2004.
  • Lubbers, R.,
    Hermeneutische diagnostiek en probleemoplossing. De mens als tekst. Nijmegen, 1985
  • Lubbers, R.,
    Psychotherapie door beeld- en begripsvorming, Nijmegen, 1988
  • Lubbers, R.,
    Experiëntiële psychotherapie door beeld- en begripsvorming. De hermeneutische invalshoek. Spelvarianten. 2002. Via de website van het Langeveldcentrum.